| पदविभागः पदविवरणं प्रतिपदार्थं च । |
आरब्धम् आरब्ध / नपुं / द्वि.वि / ए.व [शब्द-रूपम्] ({object} that which has been commenced)
| आरब्ध / नपुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | आरब्धम् | आरब्धे | आरब्धानि |
|---|
| द्वितीया | आरब्धम् | आरब्धे | आरब्धानि |
|---|
| तृतीया | आरब्धेन | आरब्धाभ्याम् | आरब्धैः |
|---|
| चतुर्थी | आरब्धाय | आरब्धाभ्याम् | आरब्धेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | आरब्धात् / आरब्धाद् | आरब्धाभ्याम् | आरब्धेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | आरब्धस्य | आरब्धयोः | आरब्धानाम् |
|---|
| सप्तमी | आरब्धे | आरब्धयोः | आरब्धेषु |
|---|
| सम्बोधन | आरब्ध | आरब्धे | आरब्धानि |
|---|
पद-विवरणम् :- - आङ् + रभ् + क्त = आरब्ध / त्रि (-ब्धः-ब्धा-ब्धं) ।
(begun, commenced)
| आरब्ध / पुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | आरब्धः | आरब्धौ | आरब्धाः |
|---|
| द्वितीया | आरब्धम् | आरब्धौ | आरब्धान् |
|---|
| तृतीया | आरब्धेन | आरब्धाभ्याम् | आरब्धैः |
|---|
| चतुर्थी | आरब्धाय | आरब्धाभ्याम् | आरब्धेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | आरब्धात् / आरब्धाद् | आरब्धाभ्याम् | आरब्धेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | आरब्धस्य | आरब्धयोः | आरब्धानाम् |
|---|
| सप्तमी | आरब्धे | आरब्धयोः | आरब्धेषु |
|---|
| सम्बोधन | आरब्ध | आरब्धौ | आरब्धाः |
|---|
| आरब्धा / स्त्री | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | आरब्धा | आरब्धे | आरब्धाः |
|---|
| द्वितीया | आरब्धाम् | आरब्धे | आरब्धाः |
|---|
| तृतीया | आरब्धया | आरब्धाभ्याम् | आरब्धाभिः |
|---|
| चतुर्थी | आरब्धायै | आरब्धाभ्याम् | आरब्धाभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | आरब्धायाः | आरब्धाभ्याम् | आरब्धाभ्यः |
|---|
| षष्ठी | आरब्धायाः | आरब्धयोः | आरब्धानाम् |
|---|
| सप्तमी | आरब्धायाम् | आरब्धयोः | आरब्धासु |
|---|
| सम्बोधन | आरब्धे | आरब्धे | आरब्धाः |
|---|
| आरब्ध / नपुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | आरब्धम् | आरब्धे | आरब्धानि |
|---|
| द्वितीया | आरब्धम् | आरब्धे | आरब्धानि |
|---|
| तृतीया | आरब्धेन | आरब्धाभ्याम् | आरब्धैः |
|---|
| चतुर्थी | आरब्धाय | आरब्धाभ्याम् | आरब्धेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | आरब्धात् / आरब्धाद् | आरब्धाभ्याम् | आरब्धेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | आरब्धस्य | आरब्धयोः | आरब्धानाम् |
|---|
| सप्तमी | आरब्धे | आरब्धयोः | आरब्धेषु |
|---|
| सम्बोधन | आरब्ध | आरब्धे | आरब्धानि |
|---|
- रभ् [रभँ राभस्ये ; भ्वादिः ; आत्मनेपदी ; सकर्मकः ; अनिट्]
(to be happy, to be glad)
|
उत्तमजनाः उत्तमजन / पुं / प्र.वि / ब.व [शब्द-रूपम्] (excellent people)
| उत्तमजन / पुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | उत्तमजनः | उत्तमजनौ | उत्तमजनाः |
|---|
| द्वितीया | उत्तमजनम् | उत्तमजनौ | उत्तमजनान् |
|---|
| तृतीया | उत्तमजनेन | उत्तमजनाभ्याम् | उत्तमजनैः |
|---|
| चतुर्थी | उत्तमजनाय | उत्तमजनाभ्याम् | उत्तमजनेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | उत्तमजनात् / उत्तमजनाद् | उत्तमजनाभ्याम् | उत्तमजनेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | उत्तमजनस्य | उत्तमजनयोः | उत्तमजनानाम् |
|---|
| सप्तमी | उत्तमजने | उत्तमजनयोः | उत्तमजनेषु |
|---|
| सम्बोधन | उत्तमजन | उत्तमजनौ | उत्तमजनाः |
|---|
पद-विवरणम् :- - [विशेषण-पूर्व-पद-कर्मधारय-समासः]
उत्तमाः जनाः इति उत्तमजनाः । उत्तमजन / पुं (-नः) । उत्तमाः च अमी जनाः च इति उत्तमजनाः । उत्तमजन / पुं (-नः) । (excellent people)
| उत्तमजन / पुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | उत्तमजनः | उत्तमजनौ | उत्तमजनाः |
|---|
| द्वितीया | उत्तमजनम् | उत्तमजनौ | उत्तमजनान् |
|---|
| तृतीया | उत्तमजनेन | उत्तमजनाभ्याम् | उत्तमजनैः |
|---|
| चतुर्थी | उत्तमजनाय | उत्तमजनाभ्याम् | उत्तमजनेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | उत्तमजनात् / उत्तमजनाद् | उत्तमजनाभ्याम् | उत्तमजनेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | उत्तमजनस्य | उत्तमजनयोः | उत्तमजनानाम् |
|---|
| सप्तमी | उत्तमजने | उत्तमजनयोः | उत्तमजनेषु |
|---|
| सम्बोधन | उत्तमजन | उत्तमजनौ | उत्तमजनाः |
|---|
- उत् + तम् + अच् = उत्तम / त्रि (-मः-मा-मं) ।
({superlative} best, excellent)
| उत्तम / पुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | उत्तमः | उत्तमौ | उत्तमाः |
|---|
| द्वितीया | उत्तमम् | उत्तमौ | उत्तमान् |
|---|
| तृतीया | उत्तमेन | उत्तमाभ्याम् | उत्तमैः |
|---|
| चतुर्थी | उत्तमाय | उत्तमाभ्याम् | उत्तमेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | उत्तमात् / उत्तमाद् | उत्तमाभ्याम् | उत्तमेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | उत्तमस्य | उत्तमयोः | उत्तमानाम् |
|---|
| सप्तमी | उत्तमे | उत्तमयोः | उत्तमेषु |
|---|
| सम्बोधन | उत्तम | उत्तमौ | उत्तमाः |
|---|
| उत्तमा / स्त्री | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | उत्तमा | उत्तमे | उत्तमाः |
|---|
| द्वितीया | उत्तमाम् | उत्तमे | उत्तमाः |
|---|
| तृतीया | उत्तमया | उत्तमाभ्याम् | उत्तमाभिः |
|---|
| चतुर्थी | उत्तमायै | उत्तमाभ्याम् | उत्तमाभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | उत्तमायाः | उत्तमाभ्याम् | उत्तमाभ्यः |
|---|
| षष्ठी | उत्तमायाः | उत्तमयोः | उत्तमानाम् |
|---|
| सप्तमी | उत्तमायाम् | उत्तमयोः | उत्तमासु |
|---|
| सम्बोधन | उत्तमे | उत्तमे | उत्तमाः |
|---|
| उत्तम / नपुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | उत्तमम् | उत्तमे | उत्तमानि |
|---|
| द्वितीया | उत्तमम् | उत्तमे | उत्तमानि |
|---|
| तृतीया | उत्तमेन | उत्तमाभ्याम् | उत्तमैः |
|---|
| चतुर्थी | उत्तमाय | उत्तमाभ्याम् | उत्तमेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | उत्तमात् / उत्तमाद् | उत्तमाभ्याम् | उत्तमेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | उत्तमस्य | उत्तमयोः | उत्तमानाम् |
|---|
| सप्तमी | उत्तमे | उत्तमयोः | उत्तमेषु |
|---|
| सम्बोधन | उत्तम | उत्तमे | उत्तमानि |
|---|
- तम् [तमुँ काङ्क्षायाम् ; दिवादिः ; परस्मैपदी ; अकर्मकः ; सेट्]
(to desire, to wish, to be sad)
- जन् + अच् = जन / पुं (-नः) ।
(people)
| जन / पुं | एकवचनम् | द्विवचनम् | बहुवचनम् |
|---|
| प्रथमा | जनः | जनौ | जनाः |
|---|
| द्वितीया | जनम् | जनौ | जनान् |
|---|
| तृतीया | जनेन | जनाभ्याम् | जनैः |
|---|
| चतुर्थी | जनाय | जनाभ्याम् | जनेभ्यः |
|---|
| पञ्चमी | जनात् / जनाद् | जनाभ्याम् | जनेभ्यः |
|---|
| षष्ठी | जनस्य | जनयोः | जनानाम् |
|---|
| सप्तमी | जने | जनयोः | जनेषु |
|---|
| सम्बोधन | जन | जनौ | जनाः |
|---|
- जन् [जनीँ प्रादुर्भावे ; दिवादिः ; आत्मनेपदी ; अकर्मकः ; सेट्]
(to be born, to become, to come to existence)
|
न परित्यजन्ति (does not abandon, does not give up)
न न / अव्ययम् (no)पद-विवरणम् :-
परित्यजन्ति परि + त्यज् + कर्तरि लँट् / प्र.पु / ब.व [ धातु-रूपम्] (abandon, give up)| परि + त्यज् + कर्तरि लँट् | एक-वचनम् | द्वि-वचनम् | बहु-वचनम् |
|---|
| प्रथम-पुरुषः | परित्यजति | परित्यजतः | परित्यजन्ति |
|---|
| मध्यम-पुरुषः | परित्यजसि | परित्यजथः | परित्यजथ |
|---|
| उत्तम पुरुषः | परित्यजामि | परित्यजावः | परित्यजामः |
|---|
धातु-विवरणम् :- - त्यज् [त्यजँ हानौ ; भ्वादिः ; परस्मैपदी ; सकर्मकः ; अनिट्]
(to abandon, to leave, to quit, to let go, to renounce)
|
Comments
Post a Comment